door Bert Vreeswijk

foto’s Erik van Leeuwen

Femke Bol liep op 8 februari 2026 bij haar eerste 800 meter indoorwedstrijd in het Franse Metz als eerste Nederlandse vrouw onder de 2.00.00 minuten, om precies te zijn 1.59.07. Met deze tijd verbeterde ze het 25 jaar oude record van Ester Goossens, die in 2001 2.00.01 noteerde. Bol, die jarenlang bijna al haar wedstrijden op de 400 meter horden won, schakelde onverwachts over naar de 800 meter. Bijna elke atletiekliefhebber had daar een oordeel over. Velen vonden het een moedig en verstandig besluit (zoals ook ik zelf). Er zit echter ook een keerzijde aan haar beslissing, want hoe zal dit avontuur gaan uitpakken? Want ja, net als elke atleet zal ze tegenslagen krijgen te verwerken. Ook dat hoort bij topsport.

Geleidelijkheid en geduld

Vele looptrainers waren er van overtuigd dat Femke met haar kwaliteiten zich na verloop van tijd zou kunnen meten met de beste mondiale 800 meterloopsters. Maar één ding was voor mijzelf al wel duidelijk; de training voor de 800 meter zal een andere aanpak vragen dan de training voor de 400 meter hordeloop. Die omschakeling zal geleidelijk en zorgvuldig moeten plaatsvinden om haar lichaam de benodigde adaptaties te kunnen laten maken. Ook voor de coach is het een behoorlijke puzzel om een gunstige mix te vinden om de aanwezige snelheid van Femke met een toenemend duurvermogen tot een eenheid te smeden. Geen eenvoudige opgave in mijn optiek. Nog afgezien van het tactische spel dat bij de 800 meter een belangrijke rol speelt.

Al die nieuwe elementen moet Bol zich eigen zien te maken en dat kost veel tijd, inzicht en geduld. Je moet dan denken in vele maanden. Je hele 
capillaire netwerk moet zich, o.a. via veel meer duurwerk dan wat Femke gewend was, aanpassen. Met als doel het verbeteren van het aerobe energiesysteem.                                           

Niks doen is geen optie

De duurtrainingen zijn dan ook niet altijd de leukste trainingen. En de belastbaarheid van pezen, spieren en gewrichten krijgen het door vermoeidheid ook zwaarder te verduren. Het monitoren van overbelasting is dan ook één van de belangrijkste taken van Laurent Meuwly bij het omturnen van zijn pupil. Vandaar dat de Zwitserse coach in overleg met haar, na een opspelende peesblessure in haar voet, heeft besloten om voorlopig geen (indoor) wedstrijden te lopen en eerst maar eens de voetblessure te laten genezen. Een verstandig besluit natuurlijk, maar stil zitten is geen optie! Dus moet er een ander plan van aanpak worden ingezet. Een plan waarbij het cardio-vasculaire systeem toch aan het werk kan worden gezet, maar waarbij de voetblessure zoveel mogelijk wordt ontlast. Je kunt dan denken aan trainingsvormen als aqua-jogging, fietstraining of werken met de crosstrainer. Niet altijd even leuk en specifiek gericht op een atlete die gewoon lekker kneiterhard wil gaan hardlopen.

Je voeten vormen het fundament van je lichaam

Als atleet denk je niet zo vaak na over welk krachtenspel er tijdens het hardlopen op de voet inspeelt, maar dat is enorm. We zullen hier een klein stukje eenvoudige anatomie bespreken, om een idee te geven waar we het over hebben. Als we de voet eens goed bekijken is het een waar architectonisch kunstwerkje. De voet vormt een gewelf dat van voor naar achteren en in de breedte en naar boven toe (de wreef) bol is en van bovenop bij het hardlopen wordt belast (zie foto 2). Door de krachten die er tijdens het lopen op komen wil de voet eigenlijk ‘uitzakken’ en om dat te voorkomen beschikt de voet over een sterk plantair bandapparaat (zie foto 1)

Onder dit bandapparaat bevindt zich verder nog een zeer krachtige lange voetzoolband (ligamentum tarsi plantaria) die van de onderkant van het  hielbeen ontspringt. En op die aanhechting aan het hielbeen kan tijdens het lopen en springen een zo krachtige trek worden uitgeoefend dat er zelfs een stukje botgroei kan ontwikkelen – wat wordt aangeduid als hielspoor. Voor een hardloper een zeer vervelende blessure.

De lange voetzoolband verloopt verder van het hielbeen naar vier middenvoetsbeentjes, waar hij zich met zijn vezels vasthecht. Ook de vele voetzoolspiertjes verlopen nog over de voetzoolbanden en versterken zo het voetgewelf nog extra. Voorts wordt de gehele voetzool nog door een stevige dikke peesplaat (aponeurosis plantaris) over de gehele onderkant van de voet extra versterkt. Bovendien bevindt er zich nog een vetkussen over het geheel van banden spieren en pezen om de druk over een groot gedeelte van de zool  te verdelen. Al deze spieren, banden en pezen maken van de voet een sterk mechanisch geheel om het krachtenspel te kunnen weerstaan dat tijdens het hardlopen inwerkt op de voeten. Deskundigen geven aan dat tijdens het landingsmoment bij het hardlopen wel 3 tot wel 6 keer het lichaamsgewicht moet worden opgevangen door de onderste extremiteiten, waarbij de voet het fundament is van je lichaam.

Door vermoeidheid – die ontstaat door de voortdurende ontelbare monotone belastingsprikkels op de spieren en pezen van o.a. de voorste en achterste  scheenbeenspieren, buigers van de tenen en voetspieren en kuitspieren – moet het pees- en bandapparaat steeds meer krachten opvangen. En dat speelt vooral bij een middenvoetslanding een belangrijke rol. Met als mogelijk gevolg dat er irritatie of zelfs ontsteking van deze structuren kan ontstaan. Dit kan nog eens worden versterkt door het teveel lopen op asfalt of het te veel intensief lopen op de atletiekbaan. Een goede dosering hierin is dus niet onbelangrijk en duurloopjes op gras of in een bosrijke omgeving afwerken kan soms veel onheil voorkomen. Daarnaast is het verstandig om als atleet proactieve maatregelen te nemen en kan een goede voetverzorging en een eventuele geregelde voetmassage verstandig zijn en is voorkomen altijd beter dan genezen. Laten we hopen dat de voetblessure van Femke Bol zich snel herstelt en dat we nog vele mooie resultaten van haar mogen aanschouwen.