Als je uit balans raakt duurt het nog enige tijd voordat je beseft: ‘hier is iets niet in orde’. Lastig omdat die constatering altijd ‘achteraf’ is. Terugkijkend waren er mogelijk signalen die, bij elkaar opgeteld, een bepaalde richting uitwezen. Fit, door je enkel gaan of een andere lichte blessure, dan ben je na enkele dagen/weken weer in de running. Bij RED-S ligt dat anders.
RED-S syndroom als zodanig benoemd, bestaat in de sportgeschiedenis eigenlijk nog maar relatief kort. In eerste instantie bekend geworden bij vrouwen en meisjes. Hormoonhuishouding ontwricht, gewichtsverlies etc. Laatste 10-15 jaar is gebleken dat mannen en jongens hetzelfde kan overkomen, zij het met verschillen op basis van geslacht. Omdat symptomen en oorzaken van RED-S een grote variatie kennen, is het geen eenvoudige opgave om snel een sterke en betrouwbare diagnose te stellen. Fysieke klachten en de negatieve kruisbestuiving bij die klachten is één. Tel daarbij op het onlosmakelijk beïnvloeden van de psychische gesteldheid van een atleet, dan begrijp je dat er niet zomaar een kant-en-klaar receptje voor je klaar ligt. Wederkerigheid zelfs aangetoond met psychosomatische klachten. Kortom, we moeten alert zijn in het herkennen van symptomen en zo mogelijk preventief handelen.

Relative Energy Deficiency in Sport is de officiële benaming. Komt neer op een disbalans in energie-behoefte en energie-beschikbaarheid. Dat loop je niet van de ene op de andere dag op. RED-S is, als je er laat achter komt, feitelijk al chronisch. Dat maakt dat herstel tijd gaat vergen. Diagnose is al lastig, bovendien confronterend. Acceptatie maakt het wat makkelijker. Ik ga geen hokjes maken maar de kans dat je in een dergelijke of vergelijkbare situatie kan belanden is groter bij jonge sporters dan bij oudere ervaren sporters. Handig om het artikel ‘What RED-S Looks Like in Male Triathletes’ (augustus 2025) eerst eens door te lezen. De context geeft duidelijkheid over bepaalde, misschien herkenbare zaken.

OTS en RED-S

‘Overtraining of OTS (Overtraining Syndrome)’ was lange tijd zo ongeveer de enige conclusie als atleten niet presteerden maar wel hard aan het trainen waren. Van die voor de hand liggende vingerwijzing zijn we ook vandaag de dag nog niet verlost. Toch is dat, in heel veel gevallen, een te gemakkelijke conclusie. Coaches en zelfbenoemde deskundigen ‘aan de zijlijn’ weten direct dat het – spreekwoordelijk – aan die intensieve 8x1000 heeft gelegen. Ervaring en wetenschap leren ons dat er diepere oorzaken aan ten grondslag liggen. Handig als er dan – zoals binnen het RTC – zaken breder worden opgenomen. Bij een te lang uitblijvende diagnose kan het zijn dat de atleet tegen een z.g. runners burnout aanloopt.
Het verschil tussen RED-S en OTS is dat beide weliswaar te maken hebben met een onvolledig of slecht herstel, maar dat RED-S met name een fysiologische disfunctioneren, in de zin van een brandstoftekort, betreft. OTS kan beschreven worden als het disfunctioneren van het centrale zenuwstelsel als gevolg van een te hoge trainingsbelasting (intensiteit x volume). RED-S kan dus ook ontstaan bij een normaal belastingpatroon in training.
Dan is het belangrijk om genoemde situaties te herkennen? Jazeker, nog belangrijker om het vóór te zijn! Hoe kan je dan als atleet op een niet al te ingewikkelde manier preventief te werk gaan. Enkele hoofdzaken…
Balans…. Is voor iedereen een must, of je nu veel of weinig traint, halve dagen werkt, een zware studie volgt, een gezin moet onderhouden etc. Je training zal binnen dat geheel een ‘prettige plek’ moeten hebben. 24/7 is een vast gegeven, de invulling ervan zeker niet! Eten, slapen, trainen, een beetje studeren en wat socializen is slechts voor enkelingen weggelegd.

The Power Of Pause

Rust en herstel…. Een open deur, maar doen we het ook? Kunnen we hoofdzaken van bijzaken onderscheiden, nemen we echt de tijd om te relaxen, voldoende en geschikte voeding tot je te nemen, een leuk sociaal leven? Of leef je een kluizenaarsbestaan, min of meer opgesloten in een cocon van sportieve gedrevenheid… Zijn we niet te vaak te druk bezet?
Build in downtime…. Die break kan heel belangrijk zijn! Effe helemaal niets met trainen, geen gedoe, geen wedstrijden, geen stress etc., schuif eens een BigMac naar binnen, haal eens een nachtje door. Recharge the battery! En doe dat voordat de batterij helemaal leeg is. Even uit die toch wat monotone wereld om er straks weer opgeladen in terug te keren. Het lijf vraagt erom, de kop komt tot rust! Je hoeft het jezelf echt niet kwalijk te nemen.
Soms is The Power Of Pause… de sleutel om tot een oplossing te komen.